Podział majątku po rozwodzie

Podział majątku po rozwodzie wymaga ustalenia, jakie składniki należą do majątku wspólnego, jaka jest ich wartość oraz które rozliczenia między byłymi małżonkami powinny zostać uwzględnione. Kancelaria pomaga w przygotowaniu porozumienia albo prowadzi postępowanie sądowe dotyczące nieruchomości, oszczędności, przedsiębiorstwa, zobowiązań i nakładów.

Co podlega podziałowi?

Zakres majątku wspólnego zależy od sposobu jego nabycia, źródła finansowania oraz ustroju majątkowego obowiązującego w małżeństwie. Analiza może obejmować w szczególności:

• mieszkania, domy, grunty i udziały w nieruchomościach,
• środki na rachunkach, lokaty, inwestycje i inne aktywa finansowe,
• samochody, wyposażenie i przedmioty o większej wartości,
• przedsiębiorstwo, udziały w spółkach i składniki wykorzystywane w działalności gospodarczej,
• wierzytelności oraz inne prawa majątkowe.

Nie każdy składnik posiadany przez jednego z małżonków wchodzi do majątku wspólnego. Znaczenie może mieć między innymi data nabycia, dziedziczenie, darowizna, środki pochodzące z majątku osobistego albo treść umowy majątkowej małżeńskiej.

Nierówne udziały w majątku wspólnym

Co do zasady udziały małżonków w majątku wspólnym są równe. Żądanie ustalenia nierównych udziałów wymaga wykazania przesłanek przewidzianych przez prawo i nie wynika automatycznie z różnicy w osiąganych dochodach. Ocena obejmuje całokształt przyczyniania się do powstania majątku, w tym pracę przy wychowaniu dzieci i prowadzeniu gospodarstwa domowego.

Nakłady i wydatki między majątkami

W sprawie mogą pojawić się rozliczenia środków przeznaczonych z majątku osobistego na majątek wspólny albo odwrotnie. Dotyczy to przykładowo wkładu własnego, remontu nieruchomości, spłaty zobowiązań, wykorzystania środków otrzymanych przed ślubem lub pochodzących ze sprzedaży składnika majątku osobistego.

Znaczenie mają dowody pochodzenia pieniędzy, historia rachunków, umowy, faktury, potwierdzenia przelewów i zeznania świadków. Samo przekonanie małżonka, że „zapłacił więcej”, zwykle nie wystarcza do prawidłowego sformułowania i wykazania roszczenia.

Nieruchomość i kredyt hipoteczny

Podział nieruchomości obciążonej kredytem nie powoduje automatycznie zmiany umowy z bankiem ani zwolnienia jednego z małżonków z długu. Trzeba odrębnie ocenić wartość nieruchomości, aktualne zadłużenie, sposób spłaty kredytu oraz możliwość przejęcia nieruchomości przez jedną ze stron.

Przedsiębiorstwo i udziały w spółkach

Jeżeli jeden z małżonków prowadzi działalność gospodarczą albo posiada udziały w spółce, konieczne może być ustalenie charakteru tych praw, źródła ich finansowania i wartości. W zależności od sytuacji potrzebna może być dokumentacja księgowa, korporacyjna oraz opinia biegłego.

Umowny czy sądowy podział majątku?

Jeżeli byli małżonkowie potrafią uzgodnić skład majątku, jego wartość i sposób podziału, możliwe jest zawarcie porozumienia. Gdy w skład majątku wchodzi nieruchomość, umowa wymaga odpowiedniej formy. Ugoda powinna obejmować także wzajemne rozliczenia, terminy spłat i zabezpieczenie wykonania zobowiązań.

Brak porozumienia oznacza konieczność złożenia wniosku do sądu. Postępowanie może wymagać opinii biegłych, dokumentacji bankowej i księgowej oraz przeprowadzenia innych dowodów dotyczących własności, wartości składników i rozliczeń stron.

Kiedy można przeprowadzić podział?

Podział jest możliwy po ustaniu wspólności majątkowej, co najczęściej następuje w związku z prawomocnym rozwodem, zawarciem umowy majątkowej albo ustanowieniem rozdzielności przez sąd. W wyjątkowych sytuacjach podział może zostać rozpoznany w sprawie rozwodowej, jeżeli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki postępowania.

Dokumenty potrzebne do analizy

• wyrok rozwodowy lub dokument potwierdzający ustanie wspólności,
• numery ksiąg wieczystych i dokumenty nabycia nieruchomości,
• umowy kredytowe i aktualne informacje o zadłużeniu,
• wyciągi bankowe, potwierdzenia przelewów i dokumenty dotyczące inwestycji,
• faktury i dowody poniesienia nakładów,
• dokumenty przedsiębiorstwa lub spółki, jeżeli są istotne dla podziału,
• proponowany sposób podziału i informacje o stanowisku drugiej strony.